برنامه
اقدام برای پيشگیری
، مبارزه و ریشه
کن کردن تجارت
غیر قانونی اسلحه
کوچک و سلاحهای
سبک در همه جنبه
ها
مقدمه
كنفرانس ملل متحد درباره تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، از 9 تا 20 ژوييه 2001 در نيويورك تشكيل شد. اين كنفرانس در پايان به اتفاق آرا برنامه اقدامي در 86 پاراگراف تصويب كرد. اين سند شامل تعهدات سياسي بي سابقه و مقررات مشخص در سطوح ملي، منطقه اي و جهاني براي برخورد با تجارت غير قانوني اسلحه كوچك است و همچنين داراي مفادي درباره افزايش همكاري بين كشورها، ارائه كمك به كشورهاي درگير و ساز وكار پيگيري براي نظارت بر اجرا و توسعه بيشتر آن است.
”كاميلوريس رودريگز“ سفير كلمبيا و رئيس اين كنفرانس اظهار داشت جامعه بينالمللي با تصويب برنامه اقدام در برخورد با يكي از اضطراري ترين مسائلي كه صلح و امنيت جهان امروز با آن مواجه است، يعني فاجعه گسترش بدون كنترل اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك، گامي مهم به جلو برداشته است.
دبير كل نيز به نوبه خود از شركت كنندگان براي تصويب برنامه اقدام تجليل كرد. اين برنامه شامل «گامهاي نخست مهم بسياري» در جهت كاستن از خطر عظيم در برابر تهديد صلح و امنيت بين المللي و امنيت انساني بود، كه اسلحه كوچك ايجاد مي كند. وي گفت برداشتن آن گام ها براي ايجاد معيارها و انجام تدابير دسته جمعي عليه اين بلاي جهاني ضروري بود.
دو موضوع در برنامه اقدام گنجانده نشد. در مورد مادهاي كه كشورها را تشويق مي كرد براساس نظام هاي حقوقي يا قانوني مربوط، محدوديتهايي را برقرار كنند كه در مورد مالكيت خصوصي اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك كه براي مقاصد نظامي طرح شده، توافق حاصل نشد. به علاوه، در اين مورد نيز كه كشورها فقط به ساير دولت ها اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك بفروشند يعني حق معامله تسليحاتي با عواملي غير از دولت ها را نداشته باشند، نيز توافق دسته جمعي به دست نيامد.
كنفرانس ملل متحد درباره تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، در پي تصميم مجمع عمومي كه در قطعنامه V 54/54 مورخ 15 دسامبر 1999 آن درج شده، تشكيل گرديد. مجمع با آن قطعنامه كميته اي تداركاتي نيز ايجاد كرد كه سه بار تشكيل جلسه داد تا سند پيش نويس نهايي براي كنفرانس را توصيه كند.
اين كميته طي دوره 5 روزه بخش وزيران كنفرانس، از 9 تا 13 ژوييه 2001، به سخنان 143 سخنران، از جمله يك معاون رئيس جمهوري، دو معاون نخست وزير، 38 وزير خارجه و وزيران ديگر، و 23 معاون وزير گوش داد. از اين عده 131 نفر نماينده كشورشان بودند،4 نفر از طرف گروه هاي منطقه اي و 8 نفر از جانب كارگزاري هاي ملل متحد و سازمان هاي بين دولتي سخن گفتند.
نمايندگان 42 سازمان غير دولتي، از جمله 12 گروه از جامعه سلاح هاي گرم نيز روز 16 ژوييه 2001 در كنفرانس سخنراني كردند.
اقدام در جهت پيگيري
با اميد به ادامه اين حركت بين المللي كه با تشكيل كنفرانس بين المللي فوق شكل گرفته بود، مفادي در برنامه اقدام گنجانده شد كه تا سال 2006 كنفرانسي براي بررسي پيشرفت در اجراي برنامه اقدام تشكيل شود و دولتها براي ارزيابي اجراي ملي، منطقه اي و جهاني آن هر دو سال يك بار اجلاسي تشكيل دهند.
كنفرانس همچنين توصيه كرد كه سازمان ملل متحد براي بررسي ”عملي بودن ايجاد ابزاري بينالمللي به منظور قادر ساختن كشورها براي شناسايي و پيدا كردن اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك غير قانوني، به شيوه اي به موقع و قابل اطمينان، به مطالعه بپردازد.“
سازمان ملل متحد، سازمان هاي بين المللي و منطقه اي، سازمان هاي غير دولتي و جامعه مدني نيز تشويق شدند دست به ابتكارهايي بزنند و در فرآيند اجراي برنامه اقدام فعال باشند و مشاركت كنند.
برنامه اقدام براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحهكوچكو سلاحهاي سبك در همه جنبه هاي آن(A/CONF.192/15)
اول- ديباچه
1- ما، دولت هاي شركت كننده در كنفرانس ملل متحد درباره تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبههاي آن، كه از 9 تا 20 ژوييه 2001 در نيويورك ديدار كرديم،
2- به شدت نگران توليد، انتقال و گردش غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك و انباشت زياد و پخش كنترل نشده آنها در مناطق بسياري از جهان هستيم كه عواقب انساني و اقتصادي – اجتماعي گسترده اي دارد و تهديدي جدي براي صلح، آشتي، ايمني، امنيت، ثبات و توسعه پايدار در سطوح فردي، محلي، ملي، منطقه اي و بين المللي به شمار مي رود،
3- همچنين نگران عوارضي هستيم كه فقر و توسعه نايافتگي ممكن است بر تجارت غيرقانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، داشته باشد،
4- مصمم هستيم از رنج انساني ناشي از تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبههاي آن، كم كنيم و احترام به زندگي و حيثيت افراد بشر را از طريق ترويج فرهنگ صلح افزايش دهيم،
5- اذعان ميكنيم كه تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن باعث تداوم مناقشات، تشديد خشونت، كمك به آوارگي غير نظاميان، تضعيف احترام به قوانين بشر دوستانه بين المللي، ممانعت از ارائه كمك هاي بشر دوستانه به قربانيان مناقشه مسلحانه شده و به آتش جنايت و تروريسم دامن مي زند،
6- به شدت نگران عواقب ويرانگر آن بر كودكان، كه بسياري از آنان قربانيان مناقشه مسلحانه هستند يا مجبورند در كودكي سربازي كنند، همچنين تأثير منفي روي زنان و افراد مسن هستيم، و در اين زمينه، ”اجلاس ويژه مجمع عمومي ملل متحد درباره كودكان“ را مد نظر داريم،
7- همچنين درباره پيوند نزديك بين تروريسم، جنايت سازمان يافته، قاچاق مواد مخدر و مواد معدني گرانبها، و تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك نگران هستيم، و بر ضرورت تلاشها و همكاري بين المللي به منظور مبارزه با اين تجارت همزمان از ديد عرضه و تقاضا تاكيد مي كنيم،
8- احترام و تعهد خود را نسبت به قوانين بين المللي و اهداف و اصول ذكر شده در منشورملل متحد، از جمله تساوي بي چون و چراي كشورها، تماميت ارضي، حل مسالمت آميز اختلافات بينالمللي،عدممداخله ودخالت درامورداخلي كشورها مجدداً تاكيد مي كنيم،
9- حق ذاتي براي دفاع از خود به صورت فردي يا دسته جمعي را مطابق ماده 51 منشور ملل متحد مجدداً تأييد مي كنيم،
10- همچنين حق هر كشور را براي توليد، واردات و نگهداري اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك براي دفاع و نيازهاي امنيتي خود، همچنين براي توانايي كشورها به منظور مشاركت در عمليات حفظ صلح براساس منشور ملل متحد بار ديگر تأييد ميكنيم،
11- حق تعيين سرنوشت همه ملت ها را، با توجه به موقعيت ويژه ملت هاي تحت استعمار يا ساير اشكال سلطه بيگانه يا اشغال خارجي بار ديگر تأييد مي كنيم و حق ملت ها را براي انجام اقدام قانوني مطابق با منشور ملل متحد براي تحقق حق مسلم آنان در زمينه تعيين سرنوشت خود به رسميت مي شناسيم. اين نبايد به عنوان مجاز شمردن يا تشويق هر اقدامي تعبير شود كه تماميت ارضي يا وحدت سياسي كشورهاي مستقل را كه براساس اصول حقوق برابر و تعيين سرنوشت ملت ها رفتار مي كنند، به طور كامل يا تا حدودي تجزيه يا تضعيف كند،
12- تعهدات كشورها را در زمينه پيروي كامل از تحريم هاي تسليحاتي مصوب شوراي امنيت سازمان ملل متحد براساس منشور ملل متحد به خاطر داريم،
13- معتقديم كه دولت ها مسئوليت اصلي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن را دارند، و بنابراين، بايد تلاشهاي خود را براي تعيين مسائل ناشي از چنين تجارتي تشديد كنند و راه هاي حل آنها را پيدا كنند،
14- بر نياز فوري براي همكاري و كمك بين المللي، از جمله كمك مالي و فني مناسب، به منظور حمايت و تسهيل تلاشها در سطوح محلي، ملي، منطقه اي و جهاني براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبههاي آن، تأكيد مي كنيم،
15- اين امر را به رسميت مي شناسيم كه جامعه بين المللي وظيفه دارد با اين موضوع برخورد كند، و ميپذيريم كه چالش ناشي از تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبه هاي آن، چالشي چند وجهي است و از جمله مسائل مربوط به امنيت، پيشگيري و حل مناقشه، پيشگيري از جنايت، ابعاد بشر دوستانه، سلامت و توسعه، را در بر مي گيرد.
16- همچنين اهميت مساعدت مهم جامعه مدني، از جمله سازمان هاي غير دولتي و صنعتي را در كمك به دولت ها براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچكو سلاحهاي سبك در همه جنبه هاي آن، به رسميت مي شناسيم،
17- اين موضوع را نيز تأييد مي كنيم كه اين تلاش ها در اولويت هاي مربوط به خلع سلاحهستهاي، سلاحهاي كشتارهمگاني، وخلع سلاح غير هسته اي تفاوتي ايجاد نميكند،
18- از تلاشهايي كه در سطوح جهاني، منطقه اي، زير منطقهاي، ملي و محلي براي برخورد با تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، به عمل ميآيد، استقبال ميكنيم، و اميدواريم با توجه به ويژگي ها، دامنه و ابعاد مسأله در هر كشور يا منطقه[1] اين تلاش ها را تقويت كنيم،
19- با توجه به اعلاميه هزاره همچنين از ابتكارهاي جاري در چارچوب سازمان ملل متحد براي برخورد با مسأله تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبههاي آن، استقبال مي كنيم،
20- پروتكل عليه توليد غير قانوني و قاچاق سلاح هاي گرم، قطعات و اجزاي آنها و مهمات را به رسميت مي شناسيم، و كنوانسيون ملل متحد عليه جنايت سازمان يافته فرامليتي را كه معيارها و رويه هايي ايجاد مي كند كه تلاش ها براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبههاي آن، را تكميل و تقويت ميكند، تكميل ميكنيم،
21- به نياز براي تعهدي جهاني نسبت به نگرشي فراگير براي كمك به پيشگيري، كاهش و ريشهكن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبههاي آن، در سطوح جهاني، منطقه اي، زير منطقه اي، ملي و محلي به عنوان كمكي به صلح و امنيت بينالمللي اعتقاد داريم،
22- بنابراين مصمم هستيم با انجام اقدامات زير از تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبه هاي آن پيشگيري و با آن مبارزه كرده و آن را ريشهكن كنيم:
(الف)- اصول، ضوابط و مقررات پذيرفته شده در سطوح جهاني، منطقه اي و ملي كه تلاش ها براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن را تقويت و هماهنگتر خواهد كرد، تقويت كنيم؛
(ب) - مقررات مورد توافق بين المللي براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن توليد غير قانوني و قاچاق اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك را ايجاد و اجرا كنيم؛
(ج)- براي مناطقي از جهان كه مناقشات در آن جا به پايان مي رسد و به مسائل جدي آنها در مورد انباشت بيش از حد و بيثبات كننده اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك بايد به صورت فوري رسيدگي شود، تاكيد خاص قائل شويم[2]؛
(د) - اراده سياسي را در سراسر جامعه جهاني براي پيشگيري و مبارزه با نقل و انتقال و توليد غيرقانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، بسيج كنيم، در جهت اين هدفها همكاري كنيم و آگاهي در مورد خصوصيات و جدي بودن مسائل مرتبط با هم ناشي از توليد غير قانوني و قاچاق اين سلاح ها را افزايش دهيم؛
(هـ) - از اقدام مسئولانه دولت ها با اميد به پيشگيري از صادرات، واردات، عبور و انتقال مجدد غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك حمايت به عمل آوريم.
دوم – پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبه هاي آن
1- ما، دولت هاي شركت كننده در اين كنفرانس، با توجه به موقعيتهاي گوناگون، تواناييها و اولويت هاي كشورها و مناطق، انجام اقدامات زير براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبههاي آن را متعهد ميشويم:
در سطح ملي
2- هر جا كه قوانين، مقررات و رويه هاي اداري و اجرايي كافي براي اعمال كنترل مؤثر بر توليد اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در زمينههاي قضايي و در مورد صادرات، واردات، عبور يا انتقال مجدد چنين سلاحهايي وجود ندارد، به منظور پيشگيري از توليد غير قانوني و قاچاق اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك، يا تغيير مسير آنها به دريافت كنندگان غير مجاز، وضع كنيم.
3- قوانين و مقررات لازم براي ثابت كردن توليد، تملك، انباشت و تجارت غيرقانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك به عنوان جرايم جزايي براساس قوانين داخلي و در حوزه قضايي كشورهايي كه تاكنون چنين قوانيني وضع نكردهاند، براي تضمين اين كه افراد درگير در چنينفعاليت هايي را بتوان براساس قوانين جزايي ملي تحت تعقيب قرارداد، تصويب و اجرا كنيم.
4- كارگزاري ها يا تشكيلات و شالوده نهادي ملي مناسب مسئول راهبرد خط مشي، پژوهش و نظارت بر تلاشها براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبههاي آن، ايجاد يا تعيين كنيم. اين كار بايد شامل جنبه هاي توليد غير قانوني، كنترل، قاچاق، پخش، دلالي و تجارت، و همچنين رديابي، تامين مالي، جمع آوري و نابود كردن اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك نيز باشد.
5- يك نقطه تماس ملي كه به عنوان رابط بين دولت ها درباره مسائل مربوط به اجراي برنامه اقدام، عمل كند ايجاد كنيم.
6- هر جا كه عملي باشد گروه ها و افراد درگير در توليد، تجارت، ذخيره سازي، انتقال و تملك غيرقانوني،و همچنين سرمايهگذاري براي بهدست آوردن اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك غيرقانوني راشناسايي كنيم وبراساس قوانينمليمناسب، عليه چنينگروهها وافراداقدام نماييم.
7- تضمين كنيم كه در آينده توليد كنندگان مجاز روي هر سلاح كوچك و سلاحهاي سبك به عنوان بخشي تفكيك ناپذير از فرآيند توليد، علامت و نشاني مناسب و قابل اعتماد بگذارند. اين علامت ها بايد خاص هر سلاح باشد و كشور سازنده را مشخص كند و همچنين حاوي اطلاعاتي باشد كه مقامات ملي كشورها را قادر سازد سازنده و شماره رديف توليد را تشخيص دهند به صورتي كه مقامات مربوطه بتوانند هر سلاح را شناخته و پيگيري كنند.
8- كليه تدابير لازم براي پيشگيري از توليد، ذخيره سازي، انتقال و تملك هر گونه اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك فاقد علامت و مشخصات يا سلاح هايي كه داراي علايم و مشخصات كافي نيستند، هر جا كه اين مقررات وجود نداشته باشند، تصويب و اجرا كنيم.
9- تضمين كنيم كه سوابق جامع و دقيق در مورد ساخت، نگهداري و انتقال اسلحهكوچك و سلاح هاي سبك تحت قلمرو قانوني آنها، تا حداكثر زمان ممكن نگهداري شود. اين سوابق بايد مرتب و سازمان يافته باشد و به روشي نگهداري شود كه امكان دسترسي فوري به اطلاعات دقيق و مقابله كردن آنها به وسيله مقامات ملي صالح وجود داشته باشد.
10- تضمين كنيم كه مسئوليت نگهداري و صدور تمامي اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك بادولت مربوطه است ومقررات موثري براي پيگيري ودنبالكردن چنين سلاحهايي وجود دارد.
11- تقاضاها براي جواز صادرات را مطابق مقررات و روش هاي دقيق ملي كه تمام اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك را پوشش دهد و با مسئوليت هاي موجود كشورها براساس قوانين بين المللي مربوطه سازگار باشد، بررسي كنيم، و مخصوصاً به خطر تغيير مسير اين سلاح ها به سمت تجارت غير قانوني توجه داشته باشيم. به علاوه نظامي ملي و مؤثر براي صدور جواز براي واردات و صادرات، و همچنين مقرراتي درباره حمل و نقل بين المللي براي انتقال تمامي اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك، به اميد مبارزه با تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك، ايجاد يا حفظ كنيم.
12- قوانين، مقررات و رويههاي اداري و اجرايي كافي ارائه داده و عمل كنيم تا نسبت به كنترل مؤثر صادرات و عبور اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك، از جمله استفاده از گواهيهاي قابل اعتماد مصرف كننده و مقررات قانوني و اجرايي مؤثر، اطمينان حاصل شود.
13- مطابق با قوانين و شيوه هاي ملي، بدون پيشداوري نسبت به حق كشورها به صادرات مجدد اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك كه قبلاً وارد كرده اند،هر تلاشي را براي اطلاع دادن به كشور صادر كننده اصلي براساس قراردادهاي دو جانبه آنها قبل از انتقال آن سلاحها، به عمل آوريم.
14- قوانين ملي يا رويههاي اداري و اجرايي كافي براي نظارت بر فعاليتهاي دلالان اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك به وجود آوريم. اين قوانين يا رويه ها بايد شامل مقرراتي مانند ثبت مشخصات دلالان، صدور جواز يا مجاز شمردن معاملات دلالي و همچنين جرايم متناسب براي كليه فعاليتهاي غير قانوني دلالي باشد كه در حوزه قضايي و كنترل كشور مربوطه انجام ميشود.
15- اقدامات مناسب، از جمله استفاده از كليه امكانات حقوقي يا اداري، عليه هر فعاليتي كه تحريم تسليحاتي شوراي امنيت سازمان ملل متحد براساس منشور ملل متحد را نقض كند، به عمل آوريم.
16- تضمين كنيم كه كليه اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك كه براساس الزامات قانوني ناشي از تدارك پيگردهاي جنايي، ضبط، توقيف يا جمع آوري شدهاند، نابود شوند مگر اين كه ترتيب ديگري براي كاربرد يا استفاده از آنها رسماً مجاز شمرده شده باشد، مشروط بر اين كه چنين سلاح هايي داراي مشخصات لازم بوده و به ثبت رسيده باشند.
17- براساس نظام هاي قانوني و حقوقي كشورهاي مربوطه تضمين كنيم كه نيروهاي مسلح، پليس يا هر تشكيلات ديگري كه مجاز به نگهداري اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك هستند معيارها و رويه هاي كافي و مشروح درباره مديريت و امنيت ذخاير اين گونه سلاحهاي خود وضع كنند. اين معيارها و رويه ها، از جمله، بايد به: محلهاي مناسب براي انبار كردن؛ مقررات امنيتي فيزيكي؛ كنترل دسترسي به ذخاير؛ مديريت فهرست برداري و كنترل حسابداري؛ آموزش كاركنان؛ امنيت، حسابداري و كنترل اسلحه كوچك و سلاحهاي سبكي كه به وسيله واحدهاي عملياتي يا پرسنل مجاز، نگهداري يا حمل ميشوند؛و رويههاي قضايي و تحريمها در صورت وقوع سرقت يا گم شدن آنها، مربوط باشند.
18- براساس نظام هاي حقوقي و قانوني كشورهاي مربوطه، به طور مناسب و مرتب از ذخاير اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك كه به وسيله نيروهاي مسلح، پليس و ساير تشكيلات سازمان يافته نگهداري ميشوند، بازديد به عمل آوريم و اطمينان حاصل كنيم سلاح هايي را كه مقامات ملي صلاحيتدار آنها را مازاد بر نياز اعلام كرده اند به طور كامل مشخص شوند، و برنامه هايي براي كنترل مسئولانه آنها، ترجيحاً از طريق نابود كردن آنها، تنظيم و اجرا شود و از چنين سلاحهايي تا زمان نابودي آنها به درستي نگهداري به عمل آيد.
19- اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك مازاد را كه قرار است نابود شوند با توجه به گزارش دبير كل سازمان ملل متحد درباره شيوه هاي نابود كردن اسلحه كوچك، سلاحهاي سبك ، مهمات و مواد منفجره (S/2000/1092) مورخ 15 نوامبر 2000، نابود كنيم.
20- برنامه هايي براي ايجاد اعتماد و آگاهي عمومي درباره مسائل و عواقب تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبه هاي آن، از جمله، نابودي همگاني سلاحهاي مازاد و تسليم داوطلبانه اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك، در صورت امكان، با همكاري جامعه مدني، و سازمان هاي غير دولتي، به اميد ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك، شامل موقعيتهاي هنگام مناقشه و پس از مناقشه تهيه و اجرا كنيم.
21- هر جا كه ممكن باشد، برنامه هايي موثر براي خلع سلاح، ترخيص نيروها و تلفيق مجدد آنان، از جمله جمع آوري، كنترل،ذخيره سازي و نابود كردن مؤثر اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك، مخصوصاً در موقعيت هاي پس از مناقشه، تهيه و اجرا كنيم، مگر در مواردي كه شكل ديگر استفاده يا كاربرد آنها به طور شايستهاي مجاز شمرده شده و چنين سلاح هايي مشخص شده و شكل ديگر استفاده يا كاربرد آنها به ثبت رسيده باشد، و هر جا كه عملي باشد مفاد خاص براي اين برنامهها را در قراردادهاي صلح بگنجانيم.
22- به نيازهاي خاص كودكاني كه تحت تأثير مناقشات مسلحانه قرار دارند، مخصوصاً بازگشت آنان به كانون خانواده هاي خود،تلفيق مجدد در جامعه مدني و بازپروري مناسب آنان رسيدگي كنيم.
23- قوانين، مقررات و رويه هاي ملي همگاني ايجاد كنيم كه بر پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غيرقانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبههاي آن تأثير بگذارد و بر مبنايي داوطلبانه، به سازمان هاي منطقه اي و بينالمللي مربوطه و براساس شيوههاي ملي آنان اطلاعاتي، از جمله، درباره (الف) اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك كه در حوزه قضايي آنان ضبط يا نابود شده؛ و (ب) ساير اطلاعات مربوطه مانند مسيرهاي تجارت غير قانوني و شيوههاي فراهمآوري، كه ميتواند به ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبههاي آن، كمك كند، ارائه كنيم. در سطح منطقهاي
24- نقطه ارتباط در سازمان هاي منطقه اي و زير منطقه اي ايجاد يا تعيين كنيم تا به عنوان رابط درباره مسائل مربوط به اجراي برنامه اقدام، عمل كند.
25- مذاكرات را، هر جا كه مناسب باشد، با هدف انعقاد اسناد مربوطه كه از نظر حقوقي الزام آور باشند به منظور پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غيرقانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، تشويق كنيم، و هر جا كه چنين اسنادي وجود دارد آنها را تاييد و تصويب كرده و به طور كامل اجرا كنيم.
26- تقويت و تعيين، هر جا كه مناسب باشد و براساس توافق كشورهاي مربوطه، ممنوعيت ها يا ابتكارهاي مشابه را در مناطق يا زير منطقه هايي كه در انتقال و توليد اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك، و يا برنامه هاي اقدام منطقه اي براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبههاي آن، درگير باشند، تشويق كنيم، و به چنين ممنوعيتها، ابتكارهاي مشابه، يا برنامههاي اقدام احترام بگذاريم و با دولت هاي مربوطه در اجراي آن، از جمله از طريق كمك فني و اقدامات ديگر همكاري كنيم.
27- ساز و كارهاي زير منطقه اي يا منطقه اي را، هر جا كه مناسب باشد، خصوصاً در شبكهها و همكاري گمركهاي فرامرزي در اشتراك اطلاعات بين كارگزاريهاي نظارتي و مجري قانون، كنترل گمركات و مرز، با هدف جلوگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در امتداد مرزها، ايجاد كنيم.
28- هر جا كه لازم باشد، اقدام منطقهاي و زير منطقهاي درباره تجارت غيرقانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبه هاي آن را به منظور معرفي، پيوستن، اجرا يا تقويت قوانين مربوطه، مقررات و رويههاي اداري تشويق كنيم.
29- دولتها را تشويق كنيم مديريت و امنيت انبار كردن مؤثر و امن، مخصوصاً تدابير امنيتي فيزيكي، براي اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك را ترويج كنند، و هر جا كه مناسب باشد، ساز و كارهاي منطقهاي و زير منطقهاي در اين زمينه را اجرا كنند.
30- هر جا كه مناسب باشد از برنامه هاي ملي خلع سلاح، ترخيص و تلفيق دوباره نيروها، مخصوصاً در موقعيت هاي پس از مناقشه، با اشاره خاص به مقرراتي كه در پاراگرافهاي 28 تا 31 اين بخش در مورد آنها توافق شده، حمايت كنيم.
31- مناطق را تشويق كنيم، هر جا كه مناسب باشد و به صورت داوطلبانه، مقرراتي براي افزايش شفافيت با هدف مبارزه با تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبههاي آن، وضع كنند.
در سطح جهاني
32- با نظام ملل متحد براي تضمين اجراي مؤثر تحريم هاي تسليحاتي مصوب شوراي امنيت سازمان ملل متحد كه براساس منشور ملل متحد است، همكاري كنيم.
33- از دبير كل سازمان ملل متحد تقاضا كنيم، در چارچوب منابع موجود، از طريق اداره امور خلع سلاح، داده ها و اطلاعات ارائه شده به وسيله كشورها را بر مبنايي داوطلبانه، از جمله گزارش هاي ملي درباره برنامه اقدام به وسيله آن كشورها را تنظيم كرده و منتشر نمايد.
34- خلع سلاح و ترخيص مبارزان سابق و متعاقباً تلفيق مجدد آنان را در زندگي غيرنظامي، مخصوصاً در موقعيت هاي پس از مناقشه، از جمله حمايت از نابودي مؤثر اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك جمع آوري شده، به صورتي كه در پاراگراف 17 اين بخش تصريح شده، تشويق كنيم.
35- شوراي امنيت سازمان ملل را تشويق كنيم گنجاندن مفاد مربوط به خلع سلاح، ترخيص و تلفيق دوباره نيروها را، هر جا كه عملي باشد، بر مبناي مورد به مورد، در احكام و بودجه هاي عمليات حفظ صلح مورد توجه قرار دهد.
36- توانايي دولتها را براي همكاري در زمينه شناسايي و رديابي اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك غير قانوني به شيوهاي قابل اطمينان و به موقع تقويت كنيم.
37- دولت ها و سازمان گمركات جهاني، و همچنين ساير سازمان هاي مربوطه را تشويق كنيم براي شناسايي گروه ها و افراد درگير در تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، با پليس جنايي بين المللي (اينترپل) بيشتر همكاري كنند تا مسئولان ملي امكان يابند مطابق با قوانين ملي خود عليه آنان دادخواهي كنند.
38- دولت ها راتشويق كنيم تصويب مصوبه ها و اسناد حقوقي بين المللي عليه تروريسم و جنايت سازمان يافته فراملي يا پيوستن به آنها را مورد توجه قرار دهند.
39- اطلاعات و آگاهي هاي مشترك دربارة مسائل اساسي و دامنه مسائل مربوط به دلالي غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك با هدف پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن فعاليتهاي افراد درگير در اين گونه دلالي ها، به دست آوريم.
40- دولتها و سازمانهاي منطقهاي و بينالمللي مربوط را تشويق كنيم در امر همكاري مناسب جامعه مدني، از جمله سازمانهاي غير دولتي، در فعاليتهاي مربوط به پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاحهاي سبك در همه جنبههاي آن، با توجه به نقش مهمي كه جامعه مدني در اين زمينه دارد، تسهيلات ايجاد كنند.
41- با تشويق برنامه هاي آموزشي و آگاهي همگاني درباره مسائل تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، شركت دادن همه بخشهاي جامعه در گفت و گو و فرهنگ صلح را ترويج كنيم.
سوم – اجرا، همكاري و كمك بين المللي
1- ما دولت هاي شركت كننده در اين كنفرانس، واقف هستيم كه مسئوليت اصلي براي حل مسائل مربوط به تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، متوجه همه دولت ها است. ما همچنين واقفيم كه دولت ها براي پيشگيري، مبارزه و ريشه كن كردن اين تجارت غير قانوني به همكاري نزديك بينالمللي نياز دارند.
2- دولتها تعهد ميكنند در تلاش براي مبارزه با تجارت غير قانوني اسلحه كوچك و سلاح هاي سبك در همه جنبه هاي آن، در سطوح جهاني، منطقه اي، زير منطقهاي و ملي همكاري كرده