تصور
و واقعيت
پرسشها و پاسخها درباره سازمان ملل متحد
فهرست مطالبپرسشها و پاسخها درباره سازمان ملل متحد
1- سازمان ملل متحد چيست؟
2- در سازمان ملل متحد چه كساني كار ميكنند؟
3- سازمان ملل متحد در زمينه توسعه اقتصادي و اجتماعي چه ميكند؟
4- سازمان ملل متحد در زمينه حقوق بشر و تامين عدال چه فعاليتي دارد؟
5- سازمان ملل متحد براي ارتقاء صلح چه ميكند؟
6- آيا سازمان ملل متحد سرمايهگذاري خوبي است؟
7- چگونه ميتوان از كار سازمان ملل متحد پشتيباني كرد؟
سازمان ملل متحد، سازمان بينالمللي منحصر بفردي است كه از 188 دولت مستقل تشكيل شده است. اين سازمان پس از جنگ جهاني دوم به منظور حفظ صلح و امنيت بينالمللي، توسعه روابط دوستانه ميان ملتها و ترويج پيشرفت اجتماعي، معيارهاي زندگي بهتر و حقوق بشر بنا نهاده شد. دولتهاي عضو اين سازمان به موجب اصول منشور ملل متحد، معاهدهاي بينالمللي كه حقوق و وظايف دولتهاي عضو را به عنوان اعضاي جامعه جهاني تبيين ميكند نسبت به يكديگر متعهد شدهاند.
سازمان ملل متحد چيست؟
خانواده سازمانهاي تشكيل دهنده ملل متحد مشتمل است بر:
- سازمان ملل متحد شش ركن اصلي دارد كه عبارتند از: مجمع عمومي، شوراي امنيت، شوراي اقتصادي و اجتماعي، شوراي قيموميت، ديوان بينالمللي دادگستري و دبيرخانه. همه اين اركان در مقر ملل متحد در نيويورك قرار دارند، مگر ديوان كه محل آن در شهر لاهه هلند است.
- برنامهها و صندوقهاي ملل متحد مانند صندوق بينالمللي كودكان ملل متحد (يونيسف UNICEF)، برنامه عمران ملل متحد (UNDP) و دفتر كميسارياي عالي ملل متحد براي پناهندگان (UNHCR) كه در زمينههاي توسعه، همكاريهاي بشر دوستانه و حقوق بشر فعاليت ميكنند.
- كارگزاريهاي تخصصي ملل متحد در زمينههاي گوناگون مانند بهداشت، كشاورزي، هوانوردي و هواشناسي بينالمللي فعاليت ميكنند. اين كارگزاريهاي تخصصي كه با موافقت نامههاي ويژه با سازمان ملل متحد مرتبط هستند، فعاليت خود را با آن هماهنگ ميكنند ولي در عين حال سازمانهايي جدا و مستقل هستند.
سازمان ملل متحد، برنامهها و صندوقهاي آن و كارگزاريهاي تخصصي نظام ملل متحد را تشكيل ميدهند. سازمان ملل متحد به عنوان خانوادهاي از سازمانها طيف گستردهاي از وظايف را انجام ميدهدكه از راههاي بيشمار بر زندگي ما تاثير ميگذار. اين طيف گسترده وظايف، موارد حفظ صلح در واكنش به يك منازعه گرفته تا تعيين ضوابط و مقرراتي براي امنيت هوايي و هماهنگي خطوط ارتباطات، از ارسال فوري مايحتاج ضروري به قربانيان بلاهاي طبيعي گرفته تا همكاري در زمينه مبارزه با بيماري همهگير ايدز، از كمك به كشورها براي انجام انتخابات آزاد و بيطرف گرفته تا تامين وامهايي با بهره كم و با هدف توسعه زير بناهاي كشورهاي فقير تر در بر ميگيرد. سرانجام وظيفه ملل متحد ساختن جهاني سالمتر، با ثباتتر همراه با فرصتها و عدالت بيشتر براي همه انسانهاست.
كارگزاريهاي تخصصي ملل متحد
سازمان بينالمللي كار (ILO)
سازمان خواروبار و كشاورزي ملل متحد (FAO)
سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد (UNESCO)
سازمان بهداشت جهاني (WHO)
گروه بانك جهاني
صندوق بينالمللي پول (IMF)
سازمان بينالمللي هوانوردي كشوري (ICAO)
اتحاديه جهاني پست (UPU)
اتحاديه بينالمللي مخابرات (ITU)
سازمان هواشناسي جهاني (WMO)
سازمان دريانوردي بينالمللي (IMO)
سازمان جهاني مالكيت معنوي (WIPO)
صندوق بينالمللي توسعه كشاورزي (IFAO)
سازمان توسعه صنعتي ملل متحد (UNIDO)
آژانس بينالمللي انرژي اتمي (IAEA)
(كارگزاري مستقل كه تحت حمايت سازمان ملل متحد است)
چرا به سازمان ملل متحد نياز داريم؟
اغلب گفته شده است كه اگر سازمان ملل متحد وجود نداشت به دلايل زير بايد تاسيس ميشد:
در جهاني كه گرفتار مصيبت درگيريها است سازمان ملل متحد مذاكره مستقيم ميان حكومتها را ممكن ميكند و عرصه رسيدگي به مشكلات ريشهدار را فراهم مينمايد.
سازمان ملل متحد سازمان دهنده اقدام در مورد مسائل بزرگ جهاني، مانند محيط زيست و مواد مخدر است و بهترين سازوكار موجود براي برانگيختن تحرك و حفظ همكاري بينالمللي براي حل و فصل اين مسائل را ارائه ميدهد.
سازمان ملل متحد و ارگزاريهاي آن به تحكيم اقتصادها و تثبيت بازارهاي مالي كمك ميكنند. آنها در راه ريشه كني بيماريها، افزايش توليدات غذايي و بالا بردن طول عمر تلاش مينمايند. از پناهندگان حمايت ميكنند و به آسيبديدگان بلاياي طبيعي كمكهاي غذايي و امداد فوري ميرسانند.
سازمان ملل متحد و كارگزاريهاي آن از گروههاي آسيبپذير مانند كودكان، پناهندگان، بيخانمانها، اقليتها، بوميان و از كار افتادگان حمايت ميكنند.
سازمان ملل متحد و كارگزاريهاي آن دستگاه معيارهاي فني و قانوني در عرصههاي حياتي تعاملات جهاني از معيارهاي امنيت هوايي گرفته تا معيارهاي حقوق بشر را تعيين مينمايند.
براي پيگيري و تحقق هدفهاي ياد شده هيچ سازماني در جهان شايستهتر از سازمان ملل متحد نيست، زيرا هيچ سازمان ديگري فراگيري و مشروعيت ملل متحد را ندارد.
آيا سازمان ملل متحد يك حكومت جهاني است؟
سازمان ملل متحد حكومتي جهاني نيست و هرگز قرار نبوده كه اينگونه باشد. از آنجايي كه سازمان متشكل از دولتهاي مستقل است فقط آنچه را كه دولتهاي عضو در مورد آن به توافق برسند، ميتواند انجام دهد و در واقع به عنوان ابزاري در اختيار آنهاست.
آيا كشورها حاكميت خود را به سازمان ملل متحد تفويض ميكنند؟
اعضاي سازمان ملل متحد، ملتهاي مستقل هستند و منشور ملل متحد يكي از قويترين محافظان حاكميت است و آن را به عنوان يكي از اصول اساسي مقدس ميدارد. در عين حال بيشتر مسائلي كه جهان امروز با آن روبروست از چنان پيچيدگي برخوردار است كه نميتواند صرفاً توسط ملتي واحد اداره شود. سازمان ملل متحد مكاني است كه كشورهاي جهان در آن گرد هم ميآيند تا مسائل مشترك را حل و فصل كنند. همكاري با كشورهاي ديگر نوعي اعمال حاكميت است نه تحديد آن.
دولتها در سازمان ملل متحد با همكاري در زمينههاي خاص ساختارهايي بوجود ميآورند كه زندگي بينالمللي را مطابق قواعد ميكنند. موافقتنامههاي بينالمللي ايجاب ميكند دولتهايي كه آنها را امضاء ميكنند نيازهاي مشترك در زمينههاي مختلف مانند مخابات، و منع حمل و نقل و تجارت مواد مخدر را برآورده كنند. كشورها داوطلبانه تصميم ميگيرند اين گونه تعهدات را بر عهده گيرند زيرا فكر ميكنند اين بيشتر به نفع آنهاست. همچنين دولتهاي عضو به كمك سازمان ملل متحد سازو كارهايي تعيين ميكنند تا موارد عمده نقض حقوق بشر را كه ممكن است در داخل يك كشور صورت گيرد، و مورد توجه مشروع جامعه بينالمللي است، برطرف كنند. جهاني و بيطرف بودن سازمان ملل متحد زمينه مشتركي فراهم ميكند كه در آن كشورها ميتوانند از همكاري، حداكثر سود را ببرند، و تضمين يابند كه حاكميت آنها نيز مورد حمايت خواهد بود.
آيا سازمان ملل متحد ابزار قدرتهاي بزرگ است؟
سازمان ملل متحد وسيلهاي در اختيار همه دولتهاي عضوي است كه با مباحثه و را ي دادن درباره موضوعات مهم، سياستهاي آن را شكل ميدهند. همه كشورها از حق راي يكساني در مجمع عمومي برخوردارند و اين امر مجمع را بصورت دموكراتيكترين نهاد بينالمللي در ميآورد. حتي در شوراي امنيت، ايالات متحده و چهار قدرت بزرگ ديگر كه داراي حق وتو هستند، در عين اينكه ميتوانند مانع اقدامي شوند كه با آن مخالفند، بايد نظرات دولتهاي ديگر را هم بحساب آورند و نميتوانند تصميماتشان را تحميل كنند. هيچ كشوري هر قدر قدرتمند هم كه باشد نميتواند سياستهاي سازمان ملل متحد را به تنهايي ديكته كند.
مجمع عمومي چه ميكند؟
مجمع عمومي جايگاه جهاني منحصر بفردي است كه همه دولتهاي عضو در آن نماينده دارند. مجمع را ميتوان بيش از هر چيز به مجلس ملتها شبيه دانست. فقط در اين جاست كه مسائل بسيار مهم جهاني مطرح ميشود، و همه كشورها ميتوانند نظريات مختلف خود را بيان كنند و به توافقي در مورد چگونگي اقدام دست يابند. درست همانند افراد در يك حكومت مردمي كه صرفنظر از ثروتمند يا فقير بودن، قدرتمند يا ضعيف بودن داراي حق راي مساوي هستند، همه كشورها نيز در مجمع عمومي از حق راي يكساني برخودارند. همه اعضا همانطور كه حقوق و امتيازاتي دارند، وظايف و تعهداتي را نيز بعهده دارند.
راي مجمع عمومي سنجش دقيق افكار جهاني است. اگر چه تصميمات مجمع عمومي براي دولتهاي عضو قانوناً الزامآور نيست، اما اعتبار اخلاقي جامعه ملل را نشان ميدهد.
آيا كشورهاي در حال توسعه بر مجمع عمومي تسلط دارند؟
پيش از سال 1960، برخي دولتها از اكثريت خود به خود كشورهاي صنعتي در مجمع عمومي شكايت داشتند؛ پس از 1960 با پيوستن بسيار از دولتهاي تازه استقلال يافته به سازمان ملل متحد – دولتهايي ديگر از استبداد اكثريت كشورهاي در حال توسعه د مجمع شكايت ميكردند. در واقع، الگوهاي رايگيري بر حسب موضوع مورد بررسي بسيار تغيير كرد. به طور كلي كشورها طبق برداشت خود از ماهيت هر موضوع در رايگيري شركت ميكنند. اين بدان معنا ست كه كشورهاي هم فكر در مورد موضوعهاي مربوط به منافع مشترك به طور فزاينده الگوهاي رايگيري يكساني دارند. پايان جنگ سرد به اجماع جديدي در مسائل مهم منجر شده است. به طوري كه نظرات كشورهاي صنعتي و در حال توسعه به طور قابل ملاحظهاي به يكدگير نزديك گرديده و اين هماهنگي در راي دادن منعكس شده است. اين در حالي است كه در اجلاس سال 1970 مجمع عمومي، فقط 35 درصد قطعنامهها بدون رايگيري و بدون اينكه نظر هيچ كشوري مخالف يا ممتنع باشد به تصويب رسيد. تا سال 1977 اين درصد به 77 افزايش يافت.
آيا در سازمان ملل متحد فقط به حكومتها گوش فرا داده ميشود؟
سازمان ملل متحد سازماني جهاني متشكل از دولتهاست ولي چهارچوب آن فرصتهايي براي به كارگيري ساير نقش آفرينان كه همكاري آنان براي حل مسائل جهاني بسيار حياتي است، فراهم ميكند. اظهارات گوناگون جوامع مدني كه در فعاليت سازمان ملل متحد مشاركت دارند مانند سازمانهاي بينالمللي غيردولتي (NGOs) ، گروههاي صنفي، اتحاديههاي تجاري، انجمنهاي تخصصي و ارتباط آنها با سازمان رو به افزايش است. دبير كل سازمان دائماً با بخش خصوصي مشورت مينمايد و با بازرگانهاي عمده و سازمانهاي تجاري جلساتي برگزار ميكند. سازمان همكاري خود با موسسات تحقيقاتي و علمي مانند تشكلهاي جوانان و ساير انجمنها را نيز گسترش داده است.
درباره سازمانهاي غير دولتي چه ميدانيم؟
سازمانهاي غير دولتي مانند عفو بينالمللي و مبارزه جهاني براي جلوگيري از كاربرد مينهاي زميني و مجمع رهبران دموكرات آسيا و حوزه اقيانوس آرام در زمره مهمترين نقش آفرينان سازمان ملل متحد هستند. سازمان غير دولتي، تجمعي غير انتفاعي يا مجمعي از شهروندان داوطلب است كه در سطح محلي، ملي يا بينالمللي تشكيل ميشود.
حدود 1520 سازمان غيردولتي فعال در زمينه توسعهاقتصادي و اجتماعي با شوراي اقتصادي و اجتماعي كه ركن سياستگذار اصلي در مسائل اقتصادي و اجتماعي است “وضعيت مشورتي“ دارند و از نمايندگان آنها براي سخنراني در جلسات شورا دعوت ميشود. افزون بر اين، اداره اطلاعات همگاني سازمان حدود 1550 سازمان غير دولتي را كه در موضوعهاي مربوط به سازمان ملل متحد اطلاعات ارائه ميدهند، به رسميت شناخته است. بسياري از سازمانهاي غير دولتي در مقر سازمان ملل متحد نماينده رسمي دارند و از اين طريق پيوندهاي ارزشمندي ميان سازمان ملل متحد و مردم جهان برقرار ميكنند.
سازمانهاي غير دولتي مسائل گوناگون بينالمللي و مل مربوط به حوزههاي خود را مطرح ميكنند و تاثير روزافزوني بر عملكرد سازمان ملل متحد دارند. آنها با پيش كشيدن ديدگاههاي هيئتهاي موسس خود درباره موضوعاتي گسترده، از حقوق زنان گرفته تا تامين مواد غذايي، نقش برجستهاي در كنفرانسهاي سازمان ملل ايفا ميكنند. اين سازمانها در تصويب كنوانسيون 1997 در مورد جلوگيري از كاربرد مينهاي زميني و تاسي ديوان كيفري بينالمللي در سال 1998 براي رسيدگي به كشتار گروهي، جنايات جنگي و جنايات عليه بشريت نقش اساسي داشتند. در كشورهاي فقيرتر سازمانهاي غير دولتي دست در دست سازمان ملل متحد به مردم نيازمند كمك ميكنند.
شوراي امنيت چه ميكند؟
شوراي امنيت ركني از سازمان ملل متحد است كه مسئوليت اوليه حفظ صلح و امنيت بينالمللي را به عهده دارد. جلسات شورا تقريباً به طور مستمر به هنگام بروز بحران تشكيل ميشود. به موجب منشور تصميمات شورا قانوناً الزامآور است و دولتهاي عضو متعهد به اجراي آنها شدهاند.
شورا از 15 عضو تشكيل شده است: ده عضو غير دائم كه براي مدت 2 سال توسط همه دولتهاي عضو سازمان بطور دورهاي انتخاب ميشوند و 5 عضو دائم. نظام رايگيري به اعضاي دائم يعني چين، فرانسه، فدراسيون روسيه، بريتانيا و ايالات متحده اميت بيشتري ميدهد. هر يك از اين كشورها ميتواند با دادن راي منفي، حتي اگر چهار عضو دائم ديگر و همه اعضاي غير دائم راي مثبت داده باشند، مانع تصويب طرح پيشنهادي شود. اين حق “وتو“ ناميده ميشود.
آيا شورا نيازمند اصلاحات نيست؟
گروه كاري مجمع عمومي كه از همه دولتهاي عضو تشكيل شده است تغييرات احتمالي در مورد اصلاح شوراي امنيت را مورد رسيدگي قرار ميدهد.
اين توافق نظر وجود دارد كه عضويت در شورا ديگر به درستي واقعيات اقتصادي و سياسي اكثريت اعضاي سازمان ملل متحد را منعكس نميكند. دولتهاي عضو خواستار گسترش شورا، و نيز تغيير روش اجراي مسئوليتهاي آن شدهاند. پيشنهادهاي ارائه شده به مجمع عمومي شامل افزايش تعداد اعضاي دائم و غير دائم، چرخش سهميهاي بودن كرسيهاي شورا، اصلاح حق وتو و بهبود بخشيدن به روشهاي شورا است.
يكي از اين پيشنهادها حاكي از آن است كه با افزوده شدن 5 عضو دائم بدون حق وتو (سه كشور در حال توسعه و دو كشور صنعتي) و 4 عضو غيردائم، تعداد اعضاي شورا از 15 به 24 افزايش يابد. پيشنهاد ديگر خواستار آن است كه ژاپن، آلمان و سه كشور در حال توسعه به عنوان اعضاي دائم به اعضاي شورا افزوده شوند. همچنين پيشنهاد شده است كه فقط تعداد اعضاي غيردائم افزايش يابد و انتخاب مجدد دورهاي كشورها براساس مشاركت آنها در فعاليتهاي حفظ صلح و توسعه سازمان ملل متحد صورت گيرد. اگرچه هيچ يك از اين پيشنهادها موافقت همگاني را كسب نگرده است، با اينهمه مجمع عمومي به كشوششهاي خود براي دستيابي به قاعدهاي قابل قبول براي تغييرات ادامه ميدهد.
نقش دبيركل سازمان ملل متحد چيست؟
دبير كل بالاترين مقام رسمي سازمان ملل متحد و اداره كننده اصلي آن، نماد سازمان در عرصه جهان، به ويژه به عنوان بهترين ميانجي و حافظ صلح بينالمللي است.
دبير كل توجه جهانيان را به مسائل عمده دنيا از توسعه گرفته تا خلع سلاح و حقوق بشر جلب ميكند. يكي از مسئوليتهاي اصلي دبيركل آن است كه توجه شوراي امنيت را به هر مسالهاي كه صلح و امنيت بينالمللي را تهديد ميكند جلب نمايد. ممكن است دبيركل براي كمك به حل اختلافات بينالمللي ميانجيگري كند، يا “ديپلماسي آرام“ را پشت صحنه اعمال نمايد. بي طرفي دبيركل يكي از مهمترين سرمايههاي سازمان ملل متحد است. در سالهاي اخير دبير كل به اعمال “ديپلماسي پيشگيرانه“ به عنوان راهي براي ممانعت از بروز، افزايش و گسترش اختلافات شديد بخشيده است.
دبيركل، رهبري كوششها براي تجديد سازمان و ساده و موثر كردن كار سازمان ملل متحد را به دست گرفته است، و براي تضمين اصلاحات عميق و هماهنگ، كه سازمان ملل را قادر ميكند به نيازهاي دولتهاي عضو به طور موثر پاسخ دهد، با مجمع عمومي و اركان ديگر از نزديك همكاري ميكند.
دبير كل چگونه منصوب ميشود؟
دبير كل را مجمع عمومي بنا به توصيه شوراي امنيت منصوب ميكند. بنابراين گزينش دبيركل در معرض وتوي هر يك از 5 عضو دائم شوراي امنيت است. دو دبير كل نخست سازمان ملل متحد، تريگوي لي از نروژ و دگ همرشولد از سوئد بودند. در سي سال گذشته، كشورها بطور غير رسمي موافقت كردهاند كه اين مقام ميان گروههاي منطقهاي در چرخش باشد: بدين ترتيب مقام دبير كلي سازمان از آسيا (اوتانت اهل برمه، ميانمار فعلي) به اروپاي غربي (كورت والدهايم از اتريش)، به امريكاي لاتين (خاوير پرز دكوئيار اهل پرو) به آفريقا (پطرس غالي از مصر كه براي يك دوره انجام وظيفه كرد و كوفي عنان اهل غنا، دبير كل كنوني) در گردش بوده است. اگرچه از لحاظ فني هيچ محدوديتي در مورد تعداد دورههاي 5 سالهاي كه دبير كل ميتواند خدمت كند وجود ندارد، تاكنون هيچ دبيركلي بيش از دو دوره اين مقام را بعهده نداشته است.
در سازمان ملل متحد چه كساني كار ميكنند؟
در سازمان ملل متحد چه كساني كار ميكنند و وظايف آنها چيست؟
اقتصاددانان، مترجمان، متخصصان آمار، منشيها، توليدكنندگان برنامههاي تلويزيوني، متخصصان رايانه، پزشكان، درودگران تنها گروههاي معدود از افراد بسيار گوناگوني هستند كه با مهارتها و پيشينههاي مختلف به عنوان كاركنان اداري سازمان ملل متحد انجام وظيفه ميكنند.
دبيرخانه سازمان در حدود 8700 كارمند را طبق بودجه جاري و 5740 نفر را از محل بودجه برنامهها و طرحهاي ويژه استخدام كرده است: اين افراد از 160 مليت هستند و سياستها و برنامههاي سازمان ملل متحد را در نيويورك و دفاتر سازمان در سراسر جهان اداره ميكنند. نظام سازمان به عنوان يك مجموعه شامل سازمان ملل متحد، برنامهها و كارگزاريهاي تخصصي وابسته از جمله بانك جهاني و صندوق بينالمللي پول تعداد 64700 نفر را در سراسر جهان در استخدام دارند.
كاركنان چگونه انتخاب ميشوند؟
منشور ملل متحد مقرر ميدارد كه معيار اصلي انتخاب و شرايط لازم براي استخدام عبارت است از : “بالاترين ميزان كارآيي، شايستگي و صحت عمل“. همچنين بايد به “ انتخاب كاركنان بر مبناي عامل جغرافيايي تا حدي كه ممكن است“ توجه نمود. كاركنان دبيرخانه بايدنمايانگر همه اعضاي سازمان ملل متحد باشند تا اين ركن بتواند پاسخگوي نظامهاي گوناگون سياسي، اجتماعي و فرهنگي جهان باشد و همه دولتهاي عضو به آن اعتماد داشته باشند. به منظور تضمين اين گوناگوني، سازمان ملل متحد افراد واجد شرايط را از سراسر جهان انتخاب و استخدام ميكند. در انتخاب كاركنان متخصص و اصلي ردههاي پائينتر و مياني، آزمونهاي ورودي دشواري برگزاري ميشود.
آيا ديپلماتهاي مامور در سازمان ملل متحد، جزو كاركنان آن محسوب ميشوند؟
خير. براي همه روشن است كه اين ديپلماتها نماينده دولتهاي متبوع خود هستند و براي دولت خود كار ميكنند نه براي سازمان ملل متحد. همه دولتهاي عضو در نيويورك “هيئتهاي دائمي“ دارند كه در واقع سفراي اعزامي كشورها به سازمان ملل متحد هستند. در راس هيئتها سفرا قرار دارند كه به عنوان “نمايندگان دائمي“ شناخته ميشوند و هسته اصلي جامعه ديپلماتيك در نيويورك را تشكيل ميدهند. ديپلماتهاي مامور در سازمان ملل متحد از مزايا و مصونيتهاي قانوني كه به موجب حقوق بينالمللي به ديپلماتها در سراسر جهان داده شده است، برخوردارند. هر سال بين ماه سپتامبر و دسامبر نزديك به 3000 ديپلمات براي شركت در اجلاس سالانه مجمع عمومي به نيويورك ميآيند.
آيا تعداد كاركنان تبعه كشورهاي در حال توسعه در دبيرخانه سازمان ملل متحد بيشتر است؟
خير. بر عكس، حتي مجمع عمومي خواستار حضور كاركنان بيشتري از كشورهاي در حال توسعه بويژه در سطوح بالاتر شده است. در حال حاضر اتباع كشورهاي در حال توسعه 44 درصد از شغلهاي تخصصي اصلي را در سازمان ملل در اختيار دارند. اين رقم در مشاغل ردههاي بالا، به 48 درصد ميرسد.
آيا كشورهاي صنعتي به طور مناسب حضور دارند؟
اروپاي غربي، آمريكا شمالي و حوزه كارائيب دو منطقهاي هستند كه به ترتيب با 23 و 20 درصد بيشترين سهم از مشاغل تخصصي مهم را در دبيرخانه سازمان ملل متحد به خود اختصاص دادهاند.
حضور زنان چگونه است؟
در اواسط سال 1998، زنان 37 درصد از شغلهاي تخصصي را در اختيار داشتند كه اين ميزان به نسبت سال 1988، كه 26 درصد بود، در راستاي تحقق هدف اعلام شده از سوي مجمع عمومي بالاتر رفته است. در ردههاي بالاتر مشاغل دبيرخانه، زنان 6/19 درصد از شغلهاي مهم را در اختيار دارند.
سازمان ملل متحد بر آن بوده است براي زنان فرصتهاي برابر فراهم كند. هدف سازمان اين است كه تا سال 2000، 50 درصد كل ردههاي تخصصي به ويژه در سطوح بالاتر به زنان تعلق يابد. برخي از بخشها مانند بخش كاركنان و بخش اطلاعات همگاني از لحاظ جنسيت از هم اكنون به تساوي و تعادل رسيدهاند. اخيراً دبيركل سازمان، زنان برجسته را به مقامات بسيار مهم سازمان مانند قائم مقامي دبيركل، كميسارياي عالي حقوق بشر و مديريت كل سازمان بهداشت جهاني منصوب كرده است. زنان بر هشت موسسه ديگر سازمان ملل متحد از جمله برنامه جهاني غذا، دفتر كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل متحد، صندوق جمعيت سازمان ملل متحد و يونيسف رياست دارند. بدين ترتيب در حال حاضر زنان بيشتري نيبت به قبل در موقعيتهاي بالاتر قرار دارند.
آيا تعداد كاركنان سازمان ملل متحد بيش از حد نياز است؟
عده افرادي كه در سراسر جهان توسط سازمان ملل متحد در مشاغل مختلف استخدام شدهاند يعتي حدود 8700 نفر در دبيرخانه سازمان و حدود 64700 نفر در كل نظام سازمان، براي مجموعه سازماني جهاني كه در مقياس وسيع در واقع در همه زمينههاي رفاه بشر از ارتقاء صلح گرفته تا كمك به توسعه و سازماندهي كمكهاي بشر دوستانه فعال است، بسيا ناچيز است.
كاركنان سازمان ملل متحد در معرض حمله
در چند سال گذشته، حملات عليه كارمندان سازمان ملل متحد به طور تاسفباري افزايش يافته است. بسياري از كاركنان سازمان ملل متحد در حين انجام وظيفه در مناطق تحت مخاصمه كشته شدهاند، به گروگان گرفته شدهاند، بازداشت و يا “ناپديد“ گشتهاند. از سال 1992 تاكنون 161 كارمند غير نظامي سازمان ملل متحد در نتيجه اقدامات خصمانه كشته شدهاند و 117 نفر در حين خدمت در عمليات سازمان ملل متحد در سراسر جهان به گروگان گرفته شدهاند. فقط در ماه نوامبر سال 1998، 20 نفر از كاركنان سازمان شامل 12 غير نظامي و 8 نظامي به همراه عدهاي از كاركنان غيرنظامي در انجام وظايف به علت زيادهروي در عمليات نظامي كشته شدند و اين رويداد براي نخستين بار در تاريخ سازمان ملل متحد واقع شد. در سال 1997 تعداد تلفات، 44 نيروي حافظ صلح و 17 غير نظامي بود. از سال 1948 تاكنون بيش از 1580 نظامي و غيرنظامي زندگي خود را از دست دادهاند.
شوراي امنيت با محكوم كردن اينگونه حمملات يادآور شده است كه مسئوليت حفظ جان هيئتهاي اعزامي سازمان ملل متحد به عهده كشورهاي ميزبان و طرفهاي مخاصمه است. مجمع عمومي در سال 1994 موافقتنامهاي در مورد حفظ امنيت سازمان ملل متحد و كاركنان وابسته تصويب نمود، كه حكومت كشورهايي را كه عمليات سازمان در آن انجام ميشود به محافظت از كاركنان سازمان و اتخاذ اقدامات پيشگيرانيه در برابر كشتار و ربوده شدن ملزم ميكند. مقامات سازمان ملل متحد اميدوارند در بلند مدت حملات عليه سازمان و افراد نوع دوست را بتوان در رديف جنايات جنگي كه از طريق ديوان كيفري بينالمللي قابل پيگيري باشد، قرار داد.
عمده كاركنان كل نظام سازمان ملل متحد از كارمندان بخش دولتي ايالت جورجيا در ايالات متحده كمتر است. شهر وين پايتخت اتريش بيش از 70000 كارمند دولتي دارد و ديسنيلند و ديسنيورلد نسبت به كل نظام ملل متحد، افراد بيشتري را در استخدام دارند.
آيا به كاركنان سازمان ملل متحد حقوق زياد پرداخت ميشود؟
دولتهاي عضو سازمان ملل در تعيين معيارهاي بالا براي كاركنان مقرر داشتهاند كه حقوق متخصصان سازمان بايد با بالاترين حقوق پرداختي به كارمندان دولت قابل مقايسه باشد. اما ميزان حقوق در سازمان ملل متحد از حقوق كارمندان دولت و سازمانهاي بينالمللي كمتر شده است و حتي با حقوق بخش خصوصي بسياري از كشورها قابل مقايسه نيست.
بسيار از وساي كارگزاريهاي سازمان ملل متحد با نگراني متخصصان فرانسوي، آلماني، ژاپني و بسياري از كشورهاي ديگر، ترك خدمت براي پيوستن به سازمان ملل متحد به مفهوم ديافت حقوق و منافع كمتر خواهد بود. حتي اگر كاركنان زيادي بدون نگراني و بخاطر آرمانهاي سازمان به آن بپيوندند، باز هم سازمان مشكل دارد. اگر سازمان بخواهد به جذب متخصصان ادامه دهد بايد كارفرمايي شايسته باشد و شرايط جذب كنندهاي را ارائه كند.
آيا كاركنان سازمان ملل متحد مزاياي بسيار زيادي دارند؟
خير. برنامههاي سازمان ملل متحد از نظر تعطيلات، بيمه بهداشتي، حقوق بازنشستگي و امثال اينها مشابه برنامههايي است كه دولتها و بخش خصوصي براي كاركنان خود كه در خارج از كشور كار ميكنند، ارائه ميدهند.
كاركنان سازمان ملل متحد از هيچ امتياز يا مصونيت قانوني ويژه برخوردار نيستند و تابع همه قوانين كشوري هستند كه در آن خدمت ميكنند. غير از دبيركل و مقامات ارشد نظام سازمان ملل متحد كه كمتر از 120 نفر در سراسر جهان هستند، ساير كاركنان سازمان رتبه سياسي ندارند. در حقيقت كاركنان سازمان نه حمايتهاي پذيرفته شده در بسياري از خدمات دولتي را دارند و نه از مزاياي بيشتر كاركنان سياسي كه در بخش خارجي كشور خود انجام وظيفه ميكنند، برخوردارند. همه كاركنان سازمان ملل متحد ماليات بر درآمد را به شكل “ماليات كارمندي“ كه از حقوق ناخالصشان با نرخ 30 تا 34 درصد كسر ميشود، پرداخت ميكنند. در واقع، اين ماليات ثابت است و هيچ كاهشي در آن روا دانسته نميشود. علاوه بر اين كاركنان سازمان ملل متحد (به غير از عده بسيار كمي كه رتبه سياسي دارند)همان ميزان ماليات بر فروش، ماليات بر املاك و ساير مالياتها را مانند هر فرد ديگري پرداخت مينمايند.
و در حالي كه مردم كار در سازمان ملل متحد را اغلب با بودن در نيويورك متصور ميشوند، بسياري از كاركنان دور از مقر سازمان و اغلب در كشورهاي آسيب ديده از فقر و جنگ زندگي و كار ميكنند.
سازمان ملل متحد در زمينه توسعه اقتصادي و اجتماعي چه ميكند؟
سازمان ملل متحد براي پيشبرد توسعه چه فعاليتي دارد؟
يكي از تصورات نادرست درباره سازمان ملل متحد آن است كه اين سازمان به طور عمده دگير حفظ صلح است. در حقيقت كمتر از 30 درصد فعاليت سازمان ملل متحد مربوط به حفظ صلح و امنيت است و بيشتر فعاليت آن به توسعه